Sık Sorulan Sorular

Yrd. Doç. Dr. Erkan Yıldırım tarafından yazıldı..

1. Pektus excavatum için halen uygulanan diğer tedavi seçenekleri nelerdir? Başarı oranları nelerdir?

İlk defa 60 yıl önce tarif edilen ve tekniği ilk defa uygulanan kişinin adıyla anılan “Ravitch ameliyatı”nda, yapısı bozulmuş kıkırdak kaburgalar kendi kılıfının altından cerrahi yöntemle çıkartılır ve iman tahtasına yatay kesi uygulanır (1). Genel başarı oranları Nuss ile aynıdır. Ancak Ravitch’in Nuss'a göre dezavantajları vardır: Ameliyat süresi daha uzundur (4-6 saat'e karşın 45 dk), ameliyatta kan kaybı daha fazladır (300 cc'e karşın 10-30 cc). Hastane yatış süresi de daha uzundur (özellikle Kirschner teli kullanılmış ise iman tahtasının arkasına destek adına bu süre 2-3 hafta sürebilmektedir. Ancak eğer metal bir bar veya prolen mesh* iman tahtasının arkasına destek amacıyla yerleştirildiyse bu durumda da hastane yatış süresi Nuss ile aynıdır; 3–5 gündür). Estetik açıdan daha uzun bir cilt kesisinin izi kalmaktadır.

2. Pektus excavatum hastalığında cerrahinin başarısı nasıl ölçülmektedir?

Genel olarak, cerrahi olanların %97'si göğüs kafeslerinin görünümünün düzeldiğini söylemektedir. Bunun yanında solunum ve fiziksel performanslarının da arttığını ifade etmektedirler.
Cerrahi, sosyal öz güvenin ve iyileşmiş vücut görüntüsünün kazanılması ile doğrudan bağlantılıdır. Özellikle, hastaların ortalama vücut görüntü skoru 2.30'dan 1.40'a ve fiziksel zorluk skoru 2.11'den 1.37'e düşerek iyileşme göstermektedir. Duygusal zorluk skoru 1.81'den 1.24’e, sosyal öz güven skoru 2.86'dan 1.33’e ve fiziksel zorluk 2.14'ten 1.32'ye düşerek önemli oranda iyileşme göstermektedir (2).

3. Nefes alıp verirken pektus barını hisseder miyim?

Pectus barı, nefes alıp verirken hissedilmez, aksine hastalar ameliyat sonrası nefes alıp vermelerinin kolaylaştığını ifade ederler.

4. Nuss ameliyatı sırasında konan pectus barı, ne kadar süre ile göğüste iman tahtasının arkasında (altında) kalır?

Genellikle 2 – 4 yıl kalır.

5. Göğüste kalan pectus barı, günlük hayatı etkiler mi?

Hastanın normal hayatını ve spor hayatını (belli bir süreden sonra; 3–6 ay) olumsuz etkilemez.

6. Pektus barı, birinin çarpması veya yere düşme ile iç organlarıma zarar verir mi?

Pektus barı, göğüs duvarındaki kaslara sağlam kalın ve erimeyen ipliklerle çok sıkı sabitlendiği için (dikilerek), yer değiştirmesi ve iç organlara zarar vermesi mümkün değildir; bilimsel yayınlarda da bu konuda şu ana kadar bilinen bir vaka sunulmamıştır.

7. Bu bar vücutta kaldığı sürece bakım, pansuman, günlük hayatın (yüzme, spor, güneşlenme) kısıtlanması türü bir dikkat gerektirir mi?

İlk 3 gün pansuman yeterlidir. Daha sonra kesi yerleri açık kalabilir. Ekstra bakım gerektirmez. Nadir olguda, pectus barın uçları cilt altında hissedilirse ameliyat sonrası bu bölgelere el ile hafif masaj yapılması barın cilde yapışmasını önler. Çoğu zaman da bir sorun olmadan pectus bar görevini sonuna kadar tamamlar. Hafif sportif faaliyetlere, ancak ameliyattan 3 ay sonra başlanması önerilir.

8. Pektus barı çıplakken görülür mü?

Hayır görülmez. Çünkü pektus barı, iman tahtasının arkasından geçirilerek iman tahtasını öne doğru iter. Dışarıdan görülmesi söz konusu değildir. Sadece göğüs duvarında kasa dikilerek sabitlenen barın uçları cildin altında elle bastırılarak hissedilebilir. Pectus barı çoğu zaman gözle görmek mümkün değildir.

9. Pektus barı alışveriş merkezleri, hava alanı gibi x ray cihazı olan yerlerde öter mi?

Bar metal olduğu için kontrol alanlarındaki X-ray cihazlarında ses çıkartmaktadır. Ancak doktor tarafından, İngilizce ve Türkçe olmak üzere pectus barının yerleştirildiğine dair tıbbi bir rapor, hastaya düzenlenerek verilmektedir. Böylece bu kontrollerde ortaya çıkabilecek tatsız durum kolayca aşılabilmektedir.

10. Ameliyattan sonra pectus barının varlığına ve rahatsızlığına alışmam nekadar zaman alır?

Genellikle hastane kalış süresi 3–5 gündür. Bu süre zarfında pectus barının varlığına alışılmaktadır. Bu süre hastadan hastaya değişmekle birlikte, normal aktiviteler sırasında nefes alıp verirken barı hissetme durumu 2–3 haftayı geçmez. Yoğun efor gerektiren aktivitelerde ise barı hissetme durumu 2–3 ay sürebilir.

11. Nuss ameliyatı sonrası ağrılı mıdır?

Ameliyattan sonraki ilk 3 gün ağrılı olmaktadır. Bu nedenle hastaya ameliyat öncesinde de anlatılacağı gibi epidural kateter yerleştirilerek, hasta kontrollü (PCA) ağrının dindirilmesi sağlanmaktadır. Genellikle 3 günden sonra, ağızdan veya gerektiğinde damardan ağrı kesici enjeksiyonu yapılarak, ağrı kontrolüne devam edilmektedir. Çoğu hasta, taburcu olduktan sonra, ağrı kontrolünü ağızdan alacağı ağrı kesici haplarla evinde sağlayabilmektedir.

12. Nuss ameliyatı sonrası ne zaman günlük aktivitelerime dönebilirim?

Hasta 3-5 gün içerisinde taburcu edilmektedir. Çoğu çocuk hasta, 2-3 hafta içerisinde okuluna geri dönebilmektedir. Olağan günlük aktivitelere 1 ay içerisinde ve hafif sportif aktivitelere 3 ay sonunda başlanabilmektedir. Bu süreler hastadan hastaya farklılık gösterebilmektedir; verilen süreler ortalama sürelerdir. Ameliyat sonrası hastaya derin solunum egzersizleri önerilir ve günde 2 kez tekrarlaması istenir.

13. Nuss ameliyatından sonra ne zaman spor yapabilirim?

Genellikle, 3 ay içerisinde, yürüyüş, jogging vb. gibi hafif sportif aktivitelere başlanabilmektedir.
Ancak, 6 aydan sonra, yüzme, tenis, koşu gibi olağan sportif aktiviteler yapılabilir.

14. Özellikle önerilen bir spor var mı?

Özellikle önerilen bir spor yok. Ancak bu dönem zarfında kontak sporları, güreş, karate, boks, ağırlık kaldırmak kesinlikle yasaktır. Mümkünse hayat boyu kontak sporları yerine daha bireysel sporlar yaparak sportif aktivitenin gerçekleştirilmesi daha doğrudur. Altı aydan sonra yüzme, tenis ve koşu yapılabilir.

15. Pektus barları ne zaman alınır ve hangi anestezi şekli uygulanır?

Hastanın yaşı ve göğüs duvarının durumuna göre, 2 – 4 yıl içerisinde 30 dakikalık genel anestezi ile pectus barları çıkartılır.

16. Barlar alındığında problem çözülmüş olsa bile, sonradan tekrar oluşma ihtimali var mı?

Bir bilimsel çalışmada hiç nüks bildirmemişken (3), bir diğer çalışmada 2 vakada nüks meydana gelmiş ve yine Nuss ameliyatı ile düzeltilmişlerdir (4). Buna karşın başka bir çalışmada ise %5 nüks özellikle Marfan sendromu gibi bağ dokusu hastalığı olan ve yetişkin (18 yaşından büyük) hastalarda bildirilmiştir (5).

17. Ameliyat sonrası dikkat edilmesi gereken konular nelerdir?

Ameliyat sonrası ilk 1 ay içinde ;

• Belden eğilmemeye (hasta kalça ekleminden eğilmelidir)
• Belden dönmemeye
• Her iki yöne yuvarlanmamaya
• Koşma veya aerobik aktivite yapmamaya
• Her hangi bir zorlu aktivite yapmamaya dikkat edilmelidir.

Ameliyat sonrası ilk 3 ay içinde;

• Ağır kaldırmamaya (okul kitapları ve sırt çantası dahil)
• Aerobik aktivite yapmamaya dikkat edilmeilidir.

Önerilen Aktiviteler

• Pectus barının sabitlenmiş yerini korumak için postür (duruş) egzersizleri yapılmalıdır
• Cerrahi sonrası gücünü kazanmak için sık yürüyüşler yapılmalıdır.
• Derin solunum egzersizleri yapılmalıdır.
• İlk 6 haftadan sonra orta şiddette egzersiz yapılabilir.
• Her hangi bir egzersize rutin başlamak için, doktora danışılmalıdır.

Diyet

• Taburcu olduktan sonra, önerilen ilaçları da almak kaydıyla, hastalar normal beslenmelerine dönebilirler.

Kaynaklar;
(1) The Johns Hopkins manual of cardiothoracic surgery; By David Daiho Yuh, Luca A. Vricella, William A. Baumgartner
(2) Pediatrics 2008;122:1218–1222
(3) Journal of Pediatric Surgery Volume 40, Issue 1, January 2005, Pages 181–187)
(4) J Pediatr Surg. 2009 Aug;44(8):E13–6),
(5) Semin Pediatr Surg, 2003, 12(2); 94–99).
Sonnotlar;
* Ravitch yönteminde kullanılan destek bir örtü (20x20 cm; hastanın deformitesine göre yüzey alanı belirlenerek kullanılır) ve prolen denilen erimez bir maddeden yapılmıştır. Bozuk kaburgalar çıkarıldıktan sonra iman tahtasının arkasına, iman tahtası arkaya yani içeriye düşmesin ya da çökmesin diye konup kenarları da sağlam ve gergin bir şekilde kalan kaburgalara dikişle dikilir. Böylece eskisinden sağlam ve düzgün bir göğüs on duvarı elde edilmiş olur.